Przejdź do treści
maturas.pl

Zadanie 6 — Suma zbieznego ciagu geometrycznego z dwoch rownan | matura z matematyki, maj 2025

Przedmiot:
Matematyka
Poziom:
rozszerzony
Rok:
2025
Sesja:
maj
Dział:
Ciągi
Punkty:
4
Formuła:
2023
Typ:
Zadanie otwarte

Treść zadania

Ciag (an)(a_n), okreslony dla kazdej liczby naturalnej n⩾1n\geqslant1, jest geometryczny i zbiezny. W tym ciagu a1+a3=20a_1+a_3=20 i a12+a32=328a_1^2+a_3^2=328.

Oblicz sume wszystkich wyrazow tego ciagu. Rozwaz wszystkie przypadki. Zapisz obliczenia.

Źródło: CKE, arkusz z maja 2025 r.

Rozwiąż zadanie

Rozwiązanie krok po kroku

Pokaż przykładowe rozwiązanie

Niech a1a_1, a3=a1q2a_3=a_1q^2 oznaczaja odpowiednio pierwszy i trzeci wyraz ciagu geometrycznego (an)(a_n) o ilorazie qq. Z warunkow: a1+a3=20a_1+a_3=20 oraz a12+a32=328a_1^2+a_3^2=328. Korzystamy z tozsamosci (a1+a3)2=a12+2a1a3+a32(a_1+a_3)^2=a_1^2+2a_1a_3+a_3^2:

400=328+2a1a3⇒a1a3=36400 = 328+2a_1a_3 \Rightarrow a_1a_3=36

Liczby a1a_1, a3a_3 sa pierwiastkami rownania t2−20t+36=0t^2-20t+36=0. Δ=400−144=256=162\Delta=400-144=256=16^2.

t=20±162⇒t=18 lub t=2t=\frac{20\pm16}{2} \Rightarrow t=18 \text{ lub } t=2

Przypadek A: a1=18a_1=18, a3=2a_3=2. Wtedy q2=a3a1=218=19q^2=\frac{a_3}{a_1}=\frac{2}{18}=\frac19, czyli q=±13q=\pm\frac13. Poniewa ∣q∣=13<1|q|=\frac13<1, ciag jest zbiezny — przypadek dopuszczalny.

Przypadek B: a1=2a_1=2, a3=18a_3=18. Wtedy q2=182=9q^2=\frac{18}{2}=9, czyli q=±3q=\pm3. Poniewa ∣q∣=3>1|q|=3>1, ciag nie jest zbiezny — przypadek odrzucamy.

Dla a1=18a_1=18:

  • gdy q=13q=\frac13: S=a11−q=181−13=1823=27S=\dfrac{a_1}{1-q}=\dfrac{18}{1-\frac13}=\dfrac{18}{\frac23}=27
  • gdy q=−13q=-\frac13: S=a11−q=181+13=1843=272S=\dfrac{a_1}{1-q}=\dfrac{18}{1+\frac13}=\dfrac{18}{\frac43}=\dfrac{27}{2}

Suma wszystkich wyrazow ciagu jest rowna 2727 lub 272\dfrac{27}{2}, w zaleznosci od znaku ilorazu qq.

Klucz oceniania (4 punkty)
  • 1 pktZapisanie ukladu a1+a3=20a_1+a_3=20, a12+a32=328a_1^2+a_3^2=328 i wyznaczenie a1⋅a3=36a_1\cdot a_3=36 (np. z (a1+a3)2=a12+2a1a3+a32(a_1+a_3)^2=a_1^2+2a_1a_3+a_3^2).
  • 1 pktRozwiazanie ukladu i wyznaczenie mozliwych par (a1,a3)(a_1,a_3): (18,2)(18,2) lub (2,18)(2,18).
  • 1 pktOdrzucenie przypadku (a1,a3)=(2,18)(a_1,a_3)=(2,18) jako niedajacego ciagu zbieznego (bo ∣q∣=3>1|q|=3>1) i wyznaczenie q2=19q^2=\frac19 dla przypadku (18,2)(18,2).
  • 1 pktZastosowanie poprawnej metody i podanie poprawnych wynikow dla obu przypadkow znaku qq: S=27S=27 (dla q=13q=\frac13) lub S=272S=\frac{27}{2} (dla q=−13q=-\frac13).

Skąd pochodzi to zadanie

Zadanie 6 z arkusza: Matura z matematyki — maj 2025, poziom rozszerzony.

Oryginalny arkusz (CKE): plik na stronie CKE (otwiera się w nowej karcie) · zasady oceniania (otwiera się w nowej karcie)

Podobne zadania

Wszystkie zadania z działu „Ciągi”

Rozwiąż cały arkuszWylosuj 40 zadań z matematyki

Zgłoś błąd w zadaniu