Przejdź do treści
maturas.pl

Zadanie 3 — Dowod nierownosci przez sprowadzenie do kwadratu roznicy | matura z matematyki, maj 2026

Przedmiot:
Matematyka
Poziom:
rozszerzony
Rok:
2026
Sesja:
maj
Dział:
Wyrażenia algebraiczne
Punkty:
3
Formuła:
2023
Typ:
Zadanie otwarte

Treść zadania

Wykaz, ze dla kazdej dodatniej liczby rzeczywistej xx i dla kazdej dodatniej liczby rzeczywistej yy prawdziwa jest nierownosc

1x+1y⩽xy2+yx2\dfrac{1}{x}+\dfrac{1}{y} \leqslant \dfrac{x}{y^2}+\dfrac{y}{x^2}

Źródło: CKE, arkusz z maja 2026 r.

Rozwiąż zadanie

Rozwiązanie krok po kroku

Pokaż przykładowe rozwiązanie

Poniewaz x>0x>0 i y>0y>0, wiec x2y2>0x^2y^2>0. Mnozymy obie strony nierownosci przez x2y2x^2y^2 — nierownosc jest rownowazna:

x2y2(1x+1y)⩽x2y2(xy2+yx2)x^2y^2\left(\frac1x+\frac1y\right) \leqslant x^2y^2\left(\frac{x}{y^2}+\frac{y}{x^2}\right)
xy2+x2y⩽x3+y3xy^2+x^2y \leqslant x^3+y^3
xy(x+y)⩽x3+y3xy(x+y) \leqslant x^3+y^3

Korzystamy ze wzoru na sume szescianow: x3+y3=(x+y)(x2−xy+y2)x^3+y^3=(x+y)(x^2-xy+y^2). Nierownosc przyjmuje postac:

xy(x+y)⩽(x+y)(x2−xy+y2)xy(x+y) \leqslant (x+y)(x^2-xy+y^2)

Poniewaz x+y>0x+y>0, mozemy podzielic obie strony przez x+yx+y, otrzymujac rownowazna nierownosc:

xy⩽x2−xy+y2xy \leqslant x^2-xy+y^2
0⩽x2−2xy+y20 \leqslant x^2-2xy+y^2
0⩽(x−y)20 \leqslant (x-y)^2

Ostatnia nierownosc jest prawdziwa dla kazdej liczby rzeczywistej xx i yy, bo kwadrat kazdej liczby rzeczywistej jest nieujemny. Zatem wyjsciowa nierownosc jest prawdziwa dla kazdej dodatniej liczby rzeczywistej xx i kazdej dodatniej liczby rzeczywistej yy. To nalezalo wykazac.

Klucz oceniania (3 punkty)
  • 1 pktPomnozenie obu stron nierownosci przez x2y2>0x^2y^2>0 i sprowadzenie do postaci xy(x+y)⩽x3+y3xy(x+y)\leqslant x^3+y^3.
  • 1 pktZastosowanie wzoru na sume szescianow i przeksztalcenie do postaci (x+y)[(x−y)2]⩾0(x+y)\left[(x-y)^2\right]\geqslant0 (lub rownowaznej, np. (x+y)(x2−2xy+y2)⩾0(x+y)(x^2-2xy+y^2)\geqslant0).
  • 1 pktPrzeprowadzenie pelnego rozumowania: uzasadnienie, ze x+y>0x+y>0 oraz (x−y)2⩾0(x-y)^2\geqslant0, a wiec ich iloczyn jest nieujemny.

Skąd pochodzi to zadanie

Zadanie 3 z arkusza: Matura z matematyki — maj 2026, poziom rozszerzony.

Oryginalny arkusz (CKE): plik na stronie CKE (otwiera się w nowej karcie) · zasady oceniania (otwiera się w nowej karcie)

Podobne zadania

Wszystkie zadania z działu „Wyrażenia algebraiczne”

Rozwiąż cały arkuszWylosuj 40 zadań z matematyki

Zgłoś błąd w zadaniu