Przejdź do treści
maturas.pl

Zadanie 12.1 — Wzor na pole trojkatnego kwietnika z wpisanym okregiem o stalym promieniu | matura z matematyki, maj 2026

Przedmiot:
Matematyka
Poziom:
rozszerzony
Rok:
2026
Sesja:
maj
Dział:
Planimetria
Punkty:
3
Formuła:
2023
Typ:
Zadanie otwarte

Treść zadania

Wykaz, ze pole PP (wyrazone w metrach kwadratowych) trojkatnego kwietnika o podstawie dlugosci xx metrow jest okreslone wzorem

P(x)=2x3x2−16P(x) = \dfrac{2x^3}{x^2-16}

Źródło: CKE, arkusz z maja 2026 r.

Rozwiąż zadanie

Rozwiązanie krok po kroku

Pokaż przykładowe rozwiązanie

Rozwazmy trojkat rownoramienny o podstawie dlugosci xx i wysokosci hh (opuszczonej na podstawe), w ktory jest wpisany okrag o promieniu r=2r=2 (srednica 44), styczny do wszystkich trzech bokow. Niech b=x2b=\dfrac{x}{2} oznacza polowe podstawy.

Srodek okregu wpisanego lezy na wysokosci trojkata, w odleglosci rr od podstawy. Trojkat utworzony przez wierzcholek przy podstawie, srodek okregu i punkt stycznosci okregu z ramieniem jest podobny do trojkata utworzonego przez wierzcholek przy podstawie, wierzcholek trojkata (szczyt) i rzut prostopadly szczytu na podstawe — a scislej, korzystamy z rownosci pola trojkata na dwa sposoby (pole = promien ×\times polowa obwodu):

P=r⋅s,gdzie s=b+b2+h2 (polowa obwodu)P = r\cdot s, \quad \text{gdzie } s=b+\sqrt{b^2+h^2} \text{ (polowa obwodu)}

Z drugiej strony P=b⋅hP=b\cdot h (pole trojkata rownoramiennego). Zatem:

bh=r(b+b2+h2)bh = r\left(b+\sqrt{b^2+h^2}\right)
bh−rb=rb2+h2bh-rb = r\sqrt{b^2+h^2}
b(h−r)=rb2+h2b(h-r) = r\sqrt{b^2+h^2}

Podnoszac obustronnie do kwadratu (obie strony sa nieujemne, gdyz h>rh>r dla trojkata z wpisanym okregiem o promieniu rr):

b2(h−r)2=r2(b2+h2)b^2(h-r)^2 = r^2(b^2+h^2)
b2h2−2b2hr+b2r2=r2b2+r2h2b^2h^2-2b^2hr+b^2r^2 = r^2b^2+r^2h^2
b2h2−2b2hr=r2h2b^2h^2-2b^2hr = r^2h^2
h2(b2−r2)=2b2hrh^2(b^2-r^2) = 2b^2hr
h(b2−r2)=2b2r(dzielac przez h≠0)h(b^2-r^2) = 2b^2r \quad(\text{dzielac przez } h\neq0)
h=2b2rb2−r2h = \frac{2b^2r}{b^2-r^2}

Dla r=2r=2: h=4b2b2−4h=\dfrac{4b^2}{b^2-4}.

Podstawiajac b=x2b=\dfrac{x}{2} (wiec b2=x24b^2=\dfrac{x^2}{4}):

h=4⋅x24x24−4=x2x2−164=4x2x2−16h = \frac{4\cdot\frac{x^2}{4}}{\frac{x^2}{4}-4} = \frac{x^2}{\frac{x^2-16}{4}} = \frac{4x^2}{x^2-16}

Pole kwietnika:

P(x)=b⋅h=x2⋅4x2x2−16=2x3x2−16P(x) = b\cdot h = \frac{x}{2}\cdot\frac{4x^2}{x^2-16} = \frac{2x^3}{x^2-16}

To nalezalo wykazac.

Klucz oceniania (3 punkty)
  • 1 pktWprowadzenie oznaczen: polowa podstawy b=x2b=\frac{x}{2}, wysokosc trojkata hh, promien wpisanego okregu r=2r=2, oraz zapisanie zaleznosci wynikajacej z podobienstwa trojkatow (lub ze wzoru P=r⋅sP=r\cdot s, gdzie ss to polowa obwodu): rh=b(h−r)rh=b(h-r) lub rownowaznej, np. h−rb=rb2+h2\frac{h-r}{b}=\frac{r}{\sqrt{b^2+h^2}}.
  • 1 pktPrzeksztalcenie zaleznosci do postaci wyznaczajacej hh w zaleznosci od bb (i r=2r=2): h=4b2b2−4h=\dfrac{4b^2}{b^2-4}.
  • 1 pktPodstawienie b=x2b=\frac{x}{2} i obliczenie pola P(x)=b⋅hP(x)=b\cdot h, otrzymujac szukany wzor P(x)=2x3x2−16P(x)=\dfrac{2x^3}{x^2-16}.

Skąd pochodzi to zadanie

Zadanie 12.1 z arkusza: Matura z matematyki — maj 2026, poziom rozszerzony.

Oryginalny arkusz (CKE): plik na stronie CKE (otwiera się w nowej karcie) · zasady oceniania (otwiera się w nowej karcie)

Podobne zadania

Wszystkie zadania z działu „Planimetria”

Rozwiąż cały arkuszWylosuj 40 zadań z matematyki

Zgłoś błąd w zadaniu